Kategoria: Kampanie społeczne

Kampania ruszyła w listopadzie 2018 roku, obecnie trwa druga odsłona działań promocyjnych w internecie i przestrzeni miejskiej Warszawy, Wrocławia, Poznania, Krakowa i Łodzi. Zadaniem kampanii jest dostarczenie treści edukacyjnych i profilaktycznych młodzieży i rodzicom, przy czym nacisk kładzie się na rzetelną informację o działaniu poszczególnych substancji psychoaktywnych i ryzyku związanym z ich przyjmowaniem.

Krzywo weszło…

Grupą docelową kampanii są wszystkie osoby w wieku 16-20 lat, zatem można ją zaliczyć do działań z zakresu profilaktyki uniwersalnej. Działania te dostosowano do specyfiki grupy, w szczególności przez dobór mediów i formę przekazania treści. Kampania jest widoczna przede wszystkim w internecie: gra na stronie krzywoweszlo.pl, animowane spoty reklamowe pojawiające się na YouTubie, artykuły na popularnych serwisach internetowych, skierowane głównie do rodziców („Dlaczego nastolatek sięga po narkotyki”), ale budzące także duże zainteresowanie młodzieży, co znajduje odbicie w ich aktywności na profilu facebookowym @krzywoweszlo.

Co oznacza sformułowanie krzywo weszło? Pierwszy człon hasła kampanii odnosi się do ryzyka związanego z potencjalnym użyciem substancji psychoaktywnych i do samego faktu używania przez młodzież tych substancji. Faktu tego nie da się zignorować, umniejszyć ani pominąć nawet w działaniach skierowanych do ogółu populacji 16–20 lat.

Jeśli przyjrzeć się badaniom ESPAD (European School Survey Project), prowadzonym na grupach młodzieży w wieku 15–16 lat i 17–18 lat, to okaże się, że wśród młodszych respondentów blisko 1/4 choć raz w życiu próbowała nielegalnych substancji, najczęściej były to przetwory konopi (marihuana lub haszysz). W starszych klasach z substancjami z grupy cannabis miało do czynienia już 43% respondentów, przy czym wśród chłopców wskaźnik ten wyniósł 49%.

Na podobne tendencje wskazuje ostatni raport CBOS – KBPN „Młodzież 2018”, dotyczący 19-latków. Szerzej pisze o nim Artur Malczewski w niniejszym numerze SIU, tutaj jednak warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden fakt, którego nie należy ignorować. Jest to powszechność używania leków uspokajających i nasennych bez wskazania lekarza, których użycie kiedykolwiek w życiu zadeklarowało 22% respondentów. Przy czym takie zachowanie jest domeną dziewcząt – w badaniu ESPAD 17% uczniów zadeklarowało użycie leków: 11% chłopców i 23% dziewcząt.

Używanie marihuany/haszyszu kiedykolwiek w życiu
Rok realizacji badania
wiek	1995	1999	2003	2007	2011	2015
15-16 lat	8	14	18	16	23	24
17-18 lat	17,1	22,4	36,7	27,9	37,3	43

Podobnie jak w przypadku „dopalaczy” w 2010 roku, o popularności leków – ale i tym większym zagrożeniu – może przesądzać status ich „legalności”, z którym wiąże się skojarzenie braku szkodliwości. W przypadku leków dodatkowo pokutuje brak świadomości, że używane niewłaściwie, są takimi samymi środkami odurzającymi, jak alkohol, marihuana i heroina. Ta ostatnia substancja wymieniona jest nieprzypadkowo, ponieważ wiele leków zawiera syntetyczne opioidy, często wielokroć silniejsze od naturalnych opiatów, przez co można się nimi doprowadzić do stanu zbliżonego do odurzenia heroiną – najsilniej uzależniającym „tradycyjnym” narkotykiem.

Warto wskazać jeszcze na niebezpieczeństwo związane z możliwością nabywania leków w internecie, gdzie często sprzedawane są podróbki, zawierające w składzie nowe substancje psychoaktywne, tj. „dopalacze”. Rośnie liczba zatruć fałszowanymi lekami – zwłaszcza sprzedawanymi jako benzodiazepiny!

…Zmień ustawienia

Druga część hasła kampanii odnosi się do promowania prozdrowotnych postaw życiowych i umiejętności kierowania swoim postępowaniem. Odpowiadające tym zagadnieniom treści mają charakter poradników, z jednej strony odnoszących się do przekonań normatywnych, z drugiej przygotowujących młodego człowieka do podejmowania istotnych wyborów w samodzielny sposób, bez ulegania presji czy chwilowym impulsom.

Wśród porad znajdują się wskazówki dotyczące asertywności oraz omówienie procesu podejmowania decyzji, którego poznanie i przećwiczenie w swobodnych warunkach – choćby w formie lektury – pomoże nie popełnić błędu w momencie, gdy decyzję trzeba będzie podjąć „w czasie rzeczywistym”, wobec autentycznego dylematu.

Ostatni element kampanijnych treści odnosi się do osób, które zetknęły się z problemem narkotykowym czy to w odniesieniu do własnej osoby, czy do otoczenia. Oprócz testu „Czy masz problem”, są to materiały pomocowe – informacje o placówkach i numer telefonu zaufania dla młodzieży.

Wszystkie treści kampanii są dostępne po wyborze w grze na stronie krzywoweszlo.pl postaci, której ustawienia będziemy zmieniać, przesuwając suwaki ze stanu związanego z używaniem substancji reprezentowanej przez postać do przeciwieństwa tego stanu, czyli normy. Treści pojawiają się w menu po prawej stronie oraz w formie ‘tipów’ przy zmianie ustawień.

Redakcja

„Krzywo weszło – zmień ustawienia” to ogólnopolska kampania społeczna adresowana do młodych ludzi w wieku 16-20 lat oraz ich rodziców, przygotowana przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii i Fundację Polska Sieć Polityki Narkotykowej. Kampania potrwa od listopada 2018 roku do grudnia 2019 roku.

Promocja zdrowych postaw życiowych

Celem kampanii jest promowanie zdrowych postaw życiowych oraz edukowanie na temat zagrożeń związanych z używaniem narkotyków i tzw. dopalaczy. Myśl strategiczna i przekaz kampanii brzmi: „Używanie substancji psychoaktywnych jest niebezpiecznym i ryzykownym zachowaniem”.

Hasło kampanii „zmień ustawienia” ma zaś zmotywować odbiorców do aktywnej postawy sprzeciwu wobec ich używania. − Mamy nadzieję, że dzięki kampanii „Krzywo weszło − zmień ustawienia” uda nam się dotrzeć do młodych osób z przekazem, że od ich wiedzy i decyzji zależy ich zdrowie oraz styl życia. Chcielibyśmy, by młodzi ludzie unikali sytuacji lub zdarzeń, w których obecne są narkotyki, a także, żeby w razie konieczności potrafili adekwatnie zareagować, chroniąc siebie i swoich znajomych przed możliwymi zagrożeniami. „Zmiana ustawień” oznacza: kieruj tak swoim postępowaniem, by cieszyć się życiem i młodością. Zmieniaj ustawienia na coraz lepsze − mówi Piotr Jabłoński, dyrektor Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii.

Odpowiedź na realny problem

Kampania stanowi odpowiedź na problem zażywania nielegalnych substancji psychoaktywnych przez młodych ludzi. Badanie „Młodzież 2016”, zrealizowane przez CBOS, pokazuje, że większość uczniów szkół ponadpodstawowych nie korzysta z substancji psychoaktywnych. W porównaniu z 2003 rokiem odsetek uczniów, którzy odpowiedzieli twierdząco na pytanie o używanie nielegalnych substancji, spadł z 24% do 17%¹. Jak wskazuje najnowszy raport EMCDDA (Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii), w Polsce wśród osób w wieku 15-24 lata w ciągu ostatniego roku używanie konopi deklarowało 9,6% z nich². Natomiast mniej niż 1% ankietowanych zadeklarował używanie innych narkotyków, takich jak kokaina, amfetamina, MDMA w ciągu ostatniego roku³. Niestety, dzisiejszy rynek narkotykowy to również nowe substancje psychoaktywne, czyli tzw. dopalacze. Jak wskazuje raport EMCDDA, wśród polskich nastolatków w wieku od 15 do 16 lat aż 10% choć raz próbowało tzw. dopalaczy⁴.

Nowoczesna forma komunikacji

Dzięki wykorzystaniu środków masowego przekazu, posługując się nowoczesnymi metodami komunikacji, kampania dotrze do ok. 2 mln Polaków. Jak wskazują badania CBOS z 2017 roku, wśród osób w wieku 16-24 lata, aż 100% korzysta z internetu⁵, a 88% jako telefonu komórkowego używa wyłącznie smartfona⁶. Są to najwyższe odsetki ze wszystkich badanych grup wiekowych. Z tego powodu głównym elementem kampanii jest prosta gra internetowa oraz baza wiedzy zawarta na stronie www.krzywoweszlo.pl. Koncepcję wizualną gry oraz strony internetowej przygotowała Fabryka Komunikacji Społecznej.

Nauka przez zabawę

Kampania posługuje się metodą „nauki przez zabawę”, zaś teksty do gry oraz strony internetowej kampanii były tworzone przez ekspertów zajmujących się problematyką przeciwdziałania narkomanii. Rozgrywka i podejmowane przez gracza wybory przy „zmianie ustawień” pokazują w przyjazny sposób „drogowskazy”, jakimi należy kierować się w życiu. Zadaniem gracza jest prawidłowe ułożenie postaci – doprowadzenie jej do pierwotnego, prawidłowego stanu. Poszczególne fragmenty postaci będą „wracały do normy” po prawidłowym wyborze ustawień według zagadnień z sześciu kategorii. Dzięki temu kampania pokazuje prawidłową normę postępowania i utrwala ją poprzez przekazanie wiedzy oraz motywuje gracza do prawidłowych zachowań i edukuje na temat zagrożeń związanych z używaniem narkotyków. − Poprzez atrakcyjną i bliską młodym osobom formę gry internetowej chcemy upowszechnić wiedzę zarówno na temat zagrożeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, alternatywnych sposobów zaspokajania potrzeb życiowych, jak również chcemy przygotować młode osoby do reagowania w sytuacji, kiedy ktoś w ich otoczeniu ma problem z narkotykami − mówi Agnieszka Sieniawska, przewodnicząca Polskiej Sieci Polityki Narkotykowej.